Inflacja rośnie – GUS potwierdza dane za listopad

Padł kolejny rekord. W chwili pisania artykułu Główny Urząd Statystyczny[1] podał, że ceny towarów i usług konsumpcyjnych w listopadzie 2021 roku w porównaniu z listopadem roku 2020 wzrosły o 7,7%. W stosunku do poprzedniego miesiąca wzrosły o 1 punkt procentowy.

W skrócie. W ciągu ostatniego roku w Polsce najbardziej wzrosły ceny paliw do prywatnych środków transportu, bo aż o 36,6 %.  Istotnie wzrosły również ceny nośników energii, czyli prądu, gazu i opału o 13,4 % oraz żywność o 6,4 %.

W ciągu ostatniego miesiąca najbardziej wzrosły ceny nośników energii i osiągnęły poziom 2,7 %, żywność podrożała o 1,3 % w stosunku do października 2021 r.

Co to jest inflacja?

Najprościej inflacja, wg opracowania GUS[2], jest procesem zmiany cen w całej gospodarce. Pojęcie to istnieje już od momentu, gdy pojawił się pieniądz. Najczęściej pod pojęciem inflacji rozumie się średnie zmiany cen towarów i usług konsumpcyjnych, które nabywa przeciętne gospodarstwo domowe. Ale nie tylko, ponieważ wskaźniki cen oblicza się również w rolnictwie, budownictwie, przemyśle, imporcie i eksporcie, handlu itd. Jest ona zjawiskiem naturalnym dla gospodarki, mierzy ją statystyka publiczna i prezentuje w postaci wskaźników cen. W ujęciu ekonomicznym inflacja z perspektywy pojedynczego gospodarstwa domowego oznacza nic innego jak obniżenie siły nabywczej pieniądza, przy niezmienionym dochodzie nabywca jest w stanie kupić mniej towarów i usług.

Skąd ona się bierze?

W gospodarce rynkowej większość cen ustalają producenci dóbr i usług, ale również handlowcy, którzy doliczają swoje marże. Na poziom cen mają wpływ ceny na rynkach międzynarodowych, ceny importu (surowców najważniejszych dla gospodarki) oraz te, które są uzyskiwane z eksportu. Istotne są również inne czynniki, np. zjawiska atmosferyczne, czy chociażby wystąpienie pandemii koronawirusa SARSCoV2 na świecie. Ważna jest również rola Państwa. W Polsce Narodowy Bank Polskiego realizuje założenia polityki pieniężnej, której zadaniem jest utrzymanie stabilnego poziomu cen. NBP swymi działaniami wpływa na wysokość stóp procentowych, które kolejno oddziałują na wydatki gospodarstw domowych
i przedsiębiorstw, a w efekcie na inflację. Bank Centralny zobowiązuje się do utrzymania jej
w ryzach na poziomie tzw. celu inflacyjnego, którego wartość ogłaszana jest do publicznej wiadomości. W Polsce od 2004 r. poziom ten wynosi 2,5%. Strategię celu inflacyjnego obecnie stosuje się w kilkudziesięciu bankach centralnych na świecie. Co w praktyce oznacza ta strategia? Mianowicie, to że tzw. roczny wskaźnik CPI (wskaźnik towarów i usług konsumpcyjnych) powinien w każdym miesiącu znajdować się najbliżej wartości 2,5 punku procentowego[3].

CPI co oznacza? Jak się go oblicza?

Wskaźnik CPI, czyli Consumer Price Index. Jest najpopularniejszą na świecie miarą inflacji[4],
w Polsce jego poziom ustala GUS i co miesiąc publikuje dane na temat jego poziomu  na swej stronie internetowej. O ile brzmi to skomplikowanie, o tyle skomplikowanym nie jest jak zrozumiemy co on oznacza. Załóżmy, że wartość koszyka dóbr konsumpcyjnychw roku poprzedzającym wynosi pewną kwotę przyjmijmy, że wartą 100. W roku bieżącym koszt zawartych w koszyku  dóbr będzie odnosić się  do roku ubiegłego, który jest dla nas bazą. Jeśli wskaźnik CPI wyniesie 101 oznaczać to będzie wzrost cen o 1 punkt, natomiast jeśli wyniesie 99 oznacza to obniżkę cen koszyka o 1 punkt.

W 3 kwartale 2021 r. największy przyrost cen odnotowano w województwie małopolskim, najmniejszy w dolnośląskim. W kujawsko-pomorskim ceny wzrosły o 5,5 %.  (Rys. 1)

Rys 1. Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych wg województw w 3 kwartale 2021 w stosunku do 3 kwartału 2020 (%)

Opracowanie własne na podstawie danych GUS

Co przyniosą kolejne miesiące? Czas pokaże.

Źródło:

[1] Szybki szacunek wskaźnika cen towarów i usług 30.11.2021 r. konsumpcyjnych w listopadzie 2021 r., Informacje Sygnalne, https://stat.gov.pl/

[2] Co warto wiedzieć o inflacji? https://stat.gov.pl/

[3] https://www.nbp.pl/home.aspx?f=/polityka_pieniezna/polityka_pieniezna.html

[4] Wpływ inflacji na gospodarkę i życie przeciętnego człowieka – porównanie sytuacji w krajach wysokorozwiniętych i rozwijających się,  https://www.nbp.pl/

Fot. pixabay.com


Radzisława Cabała-Bratyszewska

Starszy specjalista ds. ekonomiki

Dział Ekonomiki i Zarządzania Gospodarstwem Rolnym

GRUDZIEŃ 2021