Duży spadek pogłowia trzody chlewnej

Jesteśmy po Powszechnym Spisie Rolnym 2020, który został  przeprowadzony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od 1 września do 30 listopada 2020 roku. Według wstępnych wyników pogłowie świń na dzień 1 czerwca 2020 roku wynosiło 11 203 tys. sztuk (11,2 mln). Gorzej było tylko w 2016 roku, kiedy liczebność w czerwcu tego właśnie roku wynosiła 10 239,4 tys. sztuk (10,2 mln).

Analizując kolejno ostatnie dane, nie napawają one optymizmem. Pogłowie jak i liczba gospodarstw zajmujących się chowem trzody chlewnej, sukcesywnie się obniża. W Systemie Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) na początku roku 2021 liczba stad trzody wynosiła 103 659, z kolei na dzień 30.04.2021 zarejestrowano już tylko 80 006 siedzib stad posiadających zwierzęta z gatunku świnie. Oznacza to, iż od początku roku około 23 653 tys. stad świń (ponad 20%) zniknęło z rynku.

Według danych w roku 2002 pogłowie świń wynoszące 18 628,9 tys. (18,6 mln) utrzymywane było w  760,6 tys. gospodarstw, przy średniej wielkości stada 24,5 sztuk w gospodarstwie. W 2010 r. produkcją trzody chlewnej zajmowało się niecałe 400 tys. gospodarstw z pogłowiem 15 278,1 tys. świń (15,3 mln), przy średniej wielkości stada 38,4 sztuk.

Z nostalgią, cofnijmy się do lat siedemdziesiątych, kiedy to w Polsce zapoczątkował się dynamiczny wzrost produkcji wieprzowiny, osiągając w 1978 roku  22 mln sztuk. W tym okresie zmieniono nie tylko pogłowie świń, ale i podejście do samego procesu produkcji tuczników. Prace badawcze nad krzyżowaniem towarowym spowodowały bowiem poprawę efektywności produkcji. W kolejnych latach obserwowano chwilowe załamania liczebności, ale umiano w tamtych czasach tym sterować – gdy produkcja spadała poniżej 17 mln, podnoszono cenę żywca i wówczas stan trzody oraz produkcja żywca podnosiły się.

W dzisiejszych czasach nie jest to takie proste. Powodów obecnego spadku pogłowia i stad trzody chlewnej można upatrywać albowiem w wielu obszarach. Niezaprzeczalnie, sytuacja pogorszyła się w momencie przekroczenia przez ASF granicy z Niemcami we wrześniu 2020 roku. Na sytuację spadkową wpłynęła również pogłębiająca się niska opłacalność spowodowana wysokimi kosztami środków do produkcji, miedzy innymi soi czy rzepaku, które na przełomie listopada i grudnia 2020 roku zaczęły osiągać rekordowe ceny. Notowania zbóż paszowych również poszybowały w górę pod koniec roku 2020.

Sytuacja cenowa środków produkcji nadal utrzymuje się cały czas na niezmienionym, wysokim poziomie. Przyczyny należy szukać w zwiększonym zapotrzebowaniu na soję czy zboża przez Chiny, które powiększają ciągle rosnące pogłowie świń w swoim kraju, i którym przewodzi teraz hasło „Loszki potrzebne od zaraz”  by zasiedlić jak najszybciej powstające fermy.

Nie dziwi więc fakt, analizując aktualne i historyczne ceny zakupu warchlaków na chów, jak i ceny skupu tuczników na ubój, że polskim rolnikom jest coraz trudniej utrzymać się z chowu trzody chlewnej.

Rolnicy już więc nie czekają na niewidzialną rękę, która przerwie tą milczącą zgodę na trwały spadek krajowej produkcji mięsa wieprzowego i likwidują produkcję.

 

Kalkulacje rolnicze – tucznik w cyklu zamkniętym

Poniższa tabela zawiera kalkulację chowu tucznika w cyklu zamkniętym, według cen brutto środków do produkcji z kwietnia  2021 r., opracowaną na podstawie wydawnictwa „Kalkulacje Rolnicze”. Założenia metodyczne do „Kalkulacji Rolniczych” znajdziecie Państwo na stronie Naszego Ośrodka.

 

Tabela 1. Kalkulacja chowu tucznika w cyklu zamkniętym

 

Źródło:  Opracowanie własne na podstawie „Kalkulacji Rolniczych” KPODR w Minikowie

* średnia cena żywca wieprzowego w kwietniu 2021 r.,

* usługi weterynaryjne, znakowanie,

* koszty utrzymania budynków, koszty ogólnogospodarcze, koszty pośrednie produkcji pasz własnych.

 

Źródło: MRiRW (Zintegrowany System Rolniczej Informacji Rynkowej), ARiMR (IRZ), GUS (Wyniki Powszechnego Spisu Rolnego 2010, Informacje o wstępnych wynikach z Powszechnego Spisu Rolnego 2020), IERiGŻ-PIB w Warszawie („Aktualizacja prognoz w zakresie struktury i liczby gospodarstw rolnych oraz pogłowia zwierząt gospodarskich w Polsce w perspektywie 2020 r. w świetle wstępnych wyników spisu rolnego 2010 r.”), Marian Różycki „Hodowla i produkcja świń w Polsce po drugiej wojnie światowej”.

 

Fot. pixabay.com

 


Justyna Kryger

Starszy specjalista ds. ekonomiki

Dział Ekonomiki i Zarządzania Gospodarstwem Rolnym