Podatek VAT cz. III – Ogólne zasady rozliczania podatku VAT w rolnictwie

VAT na zasadach ogólnych rozliczają rolnicy zobowiązani do prowadzenia ksiąg rachunkowych na podstawie ustawy o rachunkowości oraz rolnicy, którzy dobrowolnie wybierają taką formę rozliczania podatku VAT.

Rolnik który prowadzi gospodarstwo rolne i sprzedaje własne płody rolne bądź też świadczy usługi związane z rolnictwem, może wybrać jeden z dwóch sposobów rozliczania VAT. Pierwszy z nich to korzystanie ze zwolnienia, czyli tzw. rolnik ryczałtowy i drugi sposób – zasady ogólne, czyli rezygnacja ze zwolnienia od podatku VAT i rejestracja jako czynny podatnik VAT. W tym drugim przypadku wymagane jest dokonanie zgłoszenia rejestracyjnego (VAT-R) w urzędzie skarbowym przed początkiem miesiąca, w którym rolnik ryczałtowy rezygnuje ze zwolnienia.

Ważne! Rolnik ryczałtowy, który zrezygnował ze zwolnienia i przeszedł na zasady ogólne rozliczania VAT, może powrócić do systemu zryczałtowanego zwrotu podatku po upływie 3 lat od daty rezygnacji ze zwolnienia, pod warunkiem pisemnego zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego przed początkiem miesiąca (kwartału), od którego chce ponownie skorzystać ze zwolnienia.

W związku z rozliczaniem się na zasadach ogólnych, rolnik zobowiązany jest do:

– wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż,

– prowadzenia ewidencji dla potrzeb podatku VAT,

– składania jednolitych plików kontrolnych (sposób elektroniczny), 

– terminowego wpłacania podatku do urzędu skarbowego.

W przypadku osób fizycznych (np. małżeństwa) prowadzących wyłącznie gospodarstwo rolne, zgłoszenia rejestracyjnego dokonuje tylko jedna z tych osób. Faktury sprzedaży będzie wystawiała osoba, która została zarejestrowana przez naczelnika urzędu skarbowego jako podatnik VAT czynny i na nią będą również wystawiane faktury dotyczące zakupu towarów czy usług.

Zasady ewidencji podatku od towarów i usług

Podatnicy VAT czynni są zobligowani do prowadzenia ewidencji na potrzeby rozliczania podatku VAT. Ewidencje zakupu i sprzedaży stanowią zestawienie faktur przyjętych do rozliczenia podatku VAT za dany okres rozliczeniowy. Obowiązek prowadzenia takiej ewidencji nakłada na podatnika art. 109 ust. 3 ustawy o VAT. Ewidencja powinna zawierać dane niezbędne do prawidłowego rozliczenia podatku i sporządzenia informacji podsumowującej. W związku z tym ewidencja powinna zawierać dane dotyczące:

– rodzaju sprzedaży i podstawy opodatkowania, wysokości kwoty podatku należnego, w tym korekty podatku należnego, z podziałem na stawki podatku,

– kwoty podatku naliczonego obniżającego kwotę podatku należnego, w tym korekty podatku naliczonego,

– kontrahentów – nazwa, adres, NIP,

– dowodów sprzedaży i zakupów – numer faktury, daty wystawienia i sprzedaży,

– inne dane służące do prawidłowego sporządzenia deklaracji podatkowej.

Jeżeli u podatnika tzw. VAT zwolnionego (ze względu na wielkość sprzedaży – 200 tys zł.), w tym rolnika ryczałtowego wartość wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów na rzecz prowadzonej działalności rolniczej w całości nie przekroczyła w danym roku podatkowym 50 tys. zł, może on nie wykazywać WNT przy nabyciu towarów z innego kraju Unii Europejskiej. Zgodnie z przepisami nabywca może nie kwalifikować danej transakcji jako WNT (w konsekwencji przyjmuje na siebie stawkę opodatkowania jaką stosuje kraj kontrahenta, właściwą dla danego towaru) lub może dobrowolnie zgłosić, iż transakcję nabycia towaru od kontrahentów z UE będzie traktował jako WNT.

Co za tym idzie – jeżeli nabywca niebędący czynnym podatnikiem VAT nie przekroczy limitu 50 tys. zł to nie ma obowiązku rejestracji do transakcji wewnątrzwspólnotowych, ale jeśli zdecyduje się na wykazywanie WNT (lub przekroczy limit 50 tys. zł) musi przed dokonaniem wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów zarejestrować się jako podatnik VAT-UE (VAT-R). Rejestracja VAT-UE nie powoduje u podatnika utraty dotychczasowego zwolnienia z podatku VAT, a jedynie nadaje mu prawo do traktowania transakcji związanych z nabyciem towaru od kontrahenta z kraju UE jako WNT.

Rozliczanie podatku VAT

W systemie rozliczeń podatku VAT wyróżnia się:

– podatek należny – podatek występujący przy sprzedaży towarów i usług. Podatek wpłacany do Skarbu Państwa. Jego wysokość zależy od ceny netto oraz stawki podatku VAT.

– podatek naliczony – podatek wynikający z faktur dokumentujących zakupy towarów i usług wykorzystywanych do prowadzenia działalności gospodarczej.

Od 01 października 2020 r. weszły w życie nowe przepisy, które zlikwidowały deklarację podatkową i jednolite pliki kontrolne, zastępując to jednym dokumentem tzw. plikiem JPK_V7M lub JPK_V7K, którego sporządza się na podstawie ewidencji sprzedaży i zakupów. Dokument ten stanowi jedną całość, bowiem składa się on z części deklaracyjnej jaki i części ewidencyjnej. W pliku tym oblicza się m.in. różnicę między podatkiem należnym a podatkiem naliczonym.

Jeżeli wartość podatku należnego jest większa niż naliczonego, podatnik ma obowiązek wpłacić tą różnicę na konto urzędu skarbowego, na tzw. mikrorachunek (indywidualny rachunek podatkowy). Natomiast sytuacja, w której to wartość podatku naliczonego jest większa od należnego, jest dla podatnika korzystniejsza. Podatnik ma prawo do zwrotu tej nadwyżki na swój rachunek bankowy (lub na rachunek tzw. do celów VAT) albo pozostawienie tej nadwyżki na kolejny okres rozliczeniowy. Zgodnie z przepisami prawa zwrot podatku VAT może nastąpić w jednym z trzech terminów:

– do 60 dni od dnia złożenia deklaracji – termin podstawowy, bez spełnienia żadnych wymogów,

– do 180 dni od dnia złożenia deklaracji  –  termin wydłużony – jeśli w danym okresie rozliczeniowym wykazane zostały wyłączne koszty, a nie została wykazana sprzedaż;

– do 25 dni od dnia złożenia deklaracji – termin skrócony – w przypadku zwrotu na rachunek rozliczeniowy podatnika należy spełnić szereg warunków (wymienione poniżej);

– do 25 dni od dnia złożenia deklaracji  – termin skrócony – na rachunek VAT bez konieczności spełnienia dodatkowych warunków.

Warunki do ww. 25 dniowego terminu (na rachunek bankowy podatnika):

– kwoty podatku naliczonego, wykazane w deklaracji podatkowej, wynikają z:

– faktur dokumentujących kwoty należności, które zostały w całości zapłacone za pośrednictwem rachunku bankowego podatnika albo rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej,

– pozostałych faktur dokumentujących należności, jeżeli łączna kwota tych należności nie przekracza 15 000 zł,

– dokumentów celnych, deklaracji importowej oraz decyzji celnych, które zostały przez podatnika zapłacone

– importu towarów rozliczanego zgodnie z art. 33a, wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, świadczenia usług, dla których podatnikiem jest ich usługobiorca lub dostawy towarów, dla której podatnikiem jest ich nabywca, jeżeli w deklaracji podatkowej została wykazana kwota podatku należnego od tych transakcji,

– kwota podatku naliczonego lub różnicy podatku, nierozliczona w poprzednich okresach rozliczeniowych i wykazana w deklaracji, nie przekracza 3 000 zł;

– podatnik złoży w urzędzie skarbowym dokumenty potwierdzające dokonanie wskazanych powyżej przelewów;

– podatnik przez 12 miesięcy poprzedzających bezpośrednio okres, za który występuje z wnioskiem o zwrot w terminie 25 dni:

– był zarejestrowany jako podatnik VAT czynny,

– składał za każdy okres rozliczeniowy deklaracje VAT.

Nową strukturę – JPK_V7 składa się w urzędzie skarbowym, właściwym ze względu na miejsce prowadzenia działalności w wyznaczonym terminie:

1) JPK_VAT7M – podatnicy rozliczający się miesięcznie – obowiązek wypełnienia wszystkich elementów pliku JPK_V7 – w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym rozliczonym miesiącu,

2) JPK_VAT7K – podatnicy rozliczający się kwartalnie:

– wypełnienie za dwa pierwsze miesiące kwartału tylko części ewidencyjnej – w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po każdym kolejnym rozliczonym miesiącu

– wypełnienie za trzeci miesiąc kwartału części ewidencyjnej oraz części deklaracyjnej JPK-V7K za cały kwartał – w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po kwartale.

 

Czytaj inne artykuły z tej serii:     Podatek od towarów i usług (Podatek VAT cz. I)

                                                                         System ryczałtowy w rolnictwie (Podatek VAT cz. II)

                                                         

 


Źródło: Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 106 z późn. zm.)

 


Marta Knop-Kołodziej

Główny specjalista ds. podatków 

Dział Ekonomiki i Zarządzania Gospodarstwem Rolnym

 

Grudzień 2020