Opłacalność produkcji – pszenżyto ozime 2020

Powierzchnia uprawy pszenżyta ozimego zajmuje na świecie areał około 3,5 mln ha, z czego w Polsce zboże to zajmuje ok. 1,2 mln ha, co stanowi 1/3 powierzchni ogółu upraw światowych. Czyni to nasz kraj największym producentem pszenżyta na świecie. Produkujemy ponad 5 mln ton tego zboża rocznie. Za nami są Niemcy oraz Białorusini, jednak te państwa produkują już znacznie mniej, bo około 3 mln ton w roku. Łączna światowa produkcja pszenżyta wynosi około 17 mln ton.

Odmiany pszenżyta hodowli polskiej są uważane za najwydajniejsze na świecie i stanowią 70–80% powierzchni upraw tego zboża na świecie. Pszenżyto, które łączy w sobie cechy pszenicy i żyta ma w Polsce bardzo duże znaczenie gospodarcze. Jest przede wszystkim surowcem paszowym wykorzystywanym głównie w gospodarstwach zajmujących się produkcją trzody chlewnej, bydła                           i drobiu. Pszenżyto charakteryzuje się wysokim potencjałem plonowania, dobrą zdrowotnością i wartością pokarmową ziarna. Uprawia się je na stanowiskach słabszych niż dla pszenicy, a trochę lepszych niż dla żyta. Jest jednak dość wrażliwe na terminy wysiewu. Krzewi się przede wszystkim jesienią i z tego powodu fundamentalne znaczenie dla uzyskania wysokiego plonu, ma zachowanie optymalnych terminów siewu, które we wschodniej części Polski przypadają między 5–20 września, w Polsce centralnej w okolicach 15–20 września, a na zachodzie Polski od 20 września nawet do 10 października.

Pszenżyto ozime jest zbożem o dość dużych wymaganiach wodnych i reaguje spadkiem plonu w latach o mniejszej ilości opadów, szczególnie na glebach lżejszych. Największe zapotrzebowanie na wodę występuje od fazy krzewienia, poprzez fazę strzelania w źdźbło, do kłoszenia się. Natomiast nadmiar wody w okresie formowania i dojrzewania ziarna sprzyja rozwojowi chorób grzybowych i porastaniu ziarna.

O regionalnym zróżnicowaniu produkcji pszenżyta w Polsce decydują przede wszystkim warunki strukturalno-organizacyjne. Struktura obszarowa w zachodniej i północnej części kraju jest zdecydowanie lepsza niż w części wschodniej, co znajduje odzwierciedlenie w wyższych plonach pszenżyta. Intensywność gospodarowania i poziom kultury rolnej wiąże się z wielkością uzyskiwanych plonów pszenżyta. Największy udział w krajowej produkcji pszenżyta mają Wielkopolska i Kujawy oraz centralna i wschodnia część Polski. Wielkość produkcji pszenżyta w regionach związana jest z intensyfikacją produkcji zwierzęcej.

Ceny pszenżyta na krajowych targowiskach od początku sezonu 2018/2019 maleją. W listopadzie 2018 r. średnia targowiskowa cena pszenżyta wynosiła 720 zł/t i była wyższa o 20–21% w odniesieniu do notowań z listopada 2019 roku.

Poniższa tabela zawiera kalkulację uprawy 1 ha pszenżyta ozimego według cen brutto ziarna i środków do produkcji z marca 2019 r. opracowaną na podstawie wydawnictwa „Kalkulacje Rolnicze”. Założenia metodyczne do kalkulacji znajdują się na stronie www.kpodr.pl.

Wykorzystano materiały: COBORU, KOWR, MRiRW, GUS,

Bogusław Jaśkiewicz „Regionalne zróżnicowanie produkcji pszenżyta w Polsce”

Magdalena Hanke
Specjalista ds. ekonomiki

Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Styczeń 2020